15 лютага 2022
НАН Беларусі правядзе Тыдзень роднай мовы 21-28 лютага
Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі правядзе Тыдзень роднай мовы з 21 па 28 лютага, паведамілі БЕЛТА ў прэс-службе НАН.
Ён прымеркаваны да святкавання Міжнароднага дня роднай мовы, які адзначаецца 21 лютага. З 21 па 28 лютага ў Мінску пройдуць круглыя сталы, прэзентацыі, інтэрактыўныя заняткі, сустрэчы, культурна-асветныя і адукацыйна-забаўляльныя мерапрыемствы. "У 2022 годзе, аб'яўленым у Беларусі Годам гістарычнай памяці, асаблівае значэнне набываюць каштоўнасці, якія спадарожнічаюць нашаму народу на працягу стагоддзяў. Адной з такіх базавых нацыянальных каштоўнасцей з'яўляецца беларуская мова", - адзначылі ў прэс-службе.
21 лютага адбудзецца навукова-папулярная лекцыя вучоных з прэзентацыяй "Беларуская мова - дзяржаўная мова Беларусі" для замежных студэнтаў БНТУ, на якой будуць разгледжаны асаблівасці беларускага вымаўлення і правапісу, беларускія этыкетныя выразы. Будуць таксама прадэманстраваны выданні помнікаў старабеларускага пісьменства, падрыхтаваныя супрацоўнікамі Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі. У гэты ж дзень пройдзе культурна-асветнае мерапрыемства "Нам засталася спадчына", інтэрактыўныя заняткі "Напісанае застаецца: мова выданняў Францыска Скарыны", дзе будуць разгледжаны падабенствы і адрозненні паміж старабеларускай і сучаснай беларускай мовамі, а таксама рэспубліканскі дыктант па беларускай мове.
22 лютага вучоныя і спецыялісты прымуць удзел у рабоце круглага стала "Праблемы картаграфавання сродкаў традыцыйнай нематэрыяльнай культуры: Беларускі фальклорна-этналінгвістычны атлас". Мерапрыемства будзе прысвечана вынікам работы над "Беларускім фальклорна-этналінгвістычным атласам". У гэты ж дзень у БДУ адбудзецца адкрытая лекцыя супрацоўнікаў сектара ўсходазнаўства Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН "Старажытныя сведчанні адзінства беларускай культуры: рукапісная спадчына татар", на якой студэнты азнаёмяцца з кітабамі - рукапіснымі кнігамі, створанымі беларускімі татарамі ў XVII-XIX стагоддзях. У рамках мерапрыемстваў Школы юнага лінгвіста на базе Інстытута мовазнаўства і Інстытута гісторыі пройдзе інфармацыйна-пазнавальная гадзіна "Па старонках выданняў для школы" для вучняў 5-6 класаў. Школьнікі азнаёмяцца з выданнямі для сярэдніх навучальных устаноў, аўтарамі якіх з'яўляюцца супрацоўнікі Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі.
23 лютага адбудзецца адкрыццё цыкла лекцый у рамках кароткатэрміновага семінара "Дзяржаўныя мовы Рэспублікі Беларусь у прафесійнай дзейнасці натарыуса" для натарыусаў горада Мінска, а таксама прэзентацыя інавацыйнага праекта "Мова маёй прафесіі", падрыхтаванага спецыялістамі ў сферы IT сумесна з вучонымі Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН. Гэты праект уяўляе сабой аўтаматызаваны спосаб навучання і праверкі валодання размоўнай беларускай мовай, адаптаваны пад патрабаванні прадстаўнікоў розных прафесій.
У гэты ж дзень адбудзецца сустрэча са студэнтамі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў на тэму "Сучасная беларуская мова: навуковыя і мастацкія стасункі". На ёй юнакі і дзяўчаты пазнаёмяцца з дасягненнямі айчыннага мовазнаўства, пройдзе гутарка аб беларускай мове як важнейшым элеменце нацыянальнай культуры, адбудзецца выступленне ўдзельнікаў паэтычнага гуртка БДУКМ "Букет". У Цэнтральнай бібліятэцы імя Янкі Купалы Мінска пройдзе навукова-папулярная лекцыя з прэзентацыяй "Праект стагоддзя айчыннай гуманітарыстыкі: "Гістарычны слоўнік беларускай мовы", на якой будзе разгледжана сацыяльнае і практычнае значэнне выдання, магчымасці яго выкарыстання асобамі, не маючымі спецыяльнай гісторыка-лінгвістычнай падрыхтоўкі.
Увечары для шырокай грамадскасці Беларусі і замежжа адбудзецца прэзентацыя на тэму "Беларускі N-корпус: гісторыя і перспектывы" (анлайн-рэжым). "Што такое моўныя корпусы? Навошта і каму яны патрэбны? Якія беларускія корпусы тэкстаў існуюць? Як імі карыстацца? На гэтыя і іншыя пытанні будуць дадзены адказы ў час прэзентацыі беларускага N-корпуса", - адзначылі ў прэс-службе.
24 лютага пройдзе навуковая гасцёўня "Нацыянальная акадэмія навук Беларусі і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт: адзіным лёсам". У сустрэчы з кіраўніцтвам БДУ, выкладчыкамі і студэнтамі філалагічнага факультэта БДУ прымуць удзел кіраўнікі навуковых арганізацый Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі: Інстытута гісторыі, Інстытута філасофіі, Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа, Інстытута літаратуразнаўства імя Янкі Купалы і Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа. На сустрэчы адбудзецца прэзентацыя беларускамоўных выданняў, падрыхтаваных у інстытутах Аддзялення гуманітарных навук і мастацтваў, будуць таксама абмеркаваны перспектывы далейшага супрацоўніцтва ў рамках кластара "Міжнародная школа беларускай мовы і літаратуры".
25 лютага пройдзе прэзентацыя выдання "Беларуская дыялекталогія. Матэрыялы і даследаванні: зборнік навуковых работ. Выпуск 6". Шосты выпуск выдання прысвечаны пытанням дыялектнай лексікаграфіі, анамастыкі і тэкстаграфіі. У раздзеле "З лексікі народных гаворак" можна даведацца, як сёння гавораць на Случчыне - асаблівым рэгіёне на моўнай карце Беларусі. Асаблівае месца ў выпуску займаюць дыялекталагічныя матэрыялы Язэпа Дылы, якія друкуюцца ўпершыню.
27 лютага пройдзе гульня "Гаворым па-беларуску". Удзельнікам гульні будуць прапанаваны займальныя практыкаванні, якія станоўча паўплываюць на іх беларускамоўную маўленчую практыку, а таксама на ўмацаванне паважлівага стаўлення да роднай мовы.
28 лютага ў рамках мерапрыемстваў Школы юнага лінгвіста супрацоўнікі Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі ў якасці сацыяльных партнёраў і членаў журы прымуць удзел у ІІ навукова-практычнай канферэнцыі "Беларусь, ты збудавана з беларускіх слоў!" для вучняў VIII-XI класаў устаноў сярэдняй адукацыі Мінска і Мінскай вобласці.
Міжнародны дзень роднай мовы - штогадовае свята, заснаванае ў 1999 годзе рашэннем Генеральнай сесіі ЮНЕСКА. Яго галоўная мэта - захаванне моўнай і культурнай разнастайнасці ў свеце, падтрымка нацыянальных моў і культур, а таксама забеспячэнне права кожнага грамадзяніна карыстацца роднай мовай.
Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа НАН Беларусі - вядучая навуковая ўстанова краіны, якая займаецца забеспячэннем паспяховага функцыянавання беларускай мовы ва ўсіх сферах грамадскага жыцця. Інстытут забяспечвае каардынацыю і правядзенне сістэмных даследаванняў у галіне беларускага мовазнаўства
Усе навіны