15.08.2025

У Дуброўна прайшлі здымкі фільма

Навуковыя работнікі Севастопальскага дзяржаўнага ўніверсітэта рэалізуюць праект "Брыг нумар адзін", у рамках якога на тэрыторыі Дубровенскага раёна з 24 па 28 ліпеня 2025 года праходзілі здымкі чатырохсерыйнага дакументальнага фільма пра жыццёвы шлях нашага знакамітага земляка Аляксандра Іванавіча Казарскага.

Пра подзвіг марскога брыга "Меркурый", які атрымаў перамогу ў баі з двума турэцкімі лінейнымі караблямі, вядома далёка за межамі Беларусі. Герой руска-турэцкай вайны 1828-1829 гадоў, ураджэнец Дуброўна Аляксандр Казарскі — яркі прыклад самаахвярнага служэння Айчыне. Ім захапляўся вялікі Пушкін, называючы яго "бліскучы Казарскі". Яму прысвяціў вершы герой Айчыннай вайны 1812 года паэт Дзяніс Давыдаў. Аб брыгу "Меркурый" згадваецца на старонках "Севастопальскіх апавяданняў" Льва Талстога. Палотны з выявай бою "Меркурыя" з турэцкай флатыліяй стваралі мастакі, у тым ліку Іван Айвазоўскі. І нават народ склаў песню пра гераічны брыг - "Казарскую" маракі выконвалі на рэйдзе і ў паходах.

Севастопальцы ў сваёй дакументальнай стужцы вырашылі расказаць пра карані Аляксандра Казарскага, яго малой радзіме. Навуковы кіраўнік праекта, намеснік дырэктара Інстытута грамадскіх навук і паміжнародных адносін Севастопальскага дзяржуніверсітэта, кандыдат гістарычных навук Вадзім Хапаеў распавёў, што ўжо больш за два гады прысвяціў вывучэнню біяграфіі нашага земляка, яго службе ў ваенна-марскім флоце і ўнікальнаму бою, які ўвайшоў у сусветную гісторыю марскіх бітваў.

— Мы з 2023 года займаліся падрыхтоўкай экспазіцыі ў музейна-выставачным комплексе Севастопаля, прысвечанай Аляксандру Казарскаму. Гэтая тэма нас так захапіла, што, нават скончыўшы работу, мы не спыніліся, а працягваем вывучаць усё, што з ім звязана. Так, у 2024 годзе Яўген Абаеў абараніў магістарскую дысертацыю па ваеннай гісторыі пра жыццё і подзвігу героя-марака, — распавёў Вадзім Хапаеў.

Яго малады калега, дацэнт Яўген Абаеў дадае, што акрамя тых звестак, якія маюцца ў навуковай літаратуры, ваенных дакументах і кнігах, іх вельмі зацікавіла, дзе нарадзіўся Казарскі, як рос, выхоўваўся і вучыўся.

— З'явілася жаданне пабываць на радзіме героя, прайсці па тых месцах, дзе ён жыў, — падзяліўся Яўген Аляксандравіч. - А яшчэ ўзнікла ідэя зняць фільм пра яго малую радзіму. Расіяне распавялі, што праект па стварэнні фільма стаў магчымы дзякуючы дзяржаўнай падтрымцы расійскага Прэзідэнцкага фонду культурных ініцыятыў. Госці з Расіі пабывалі на месцы, дзе меркавана знаходзіўся дом сям'і Казарскіх, у царкве, дзе хрысціўся Саша, на рацэ Дняпро, дзе праводзіў вольны час.

У Дуброўна навукоўцы сустрэліся з настаўнікамі і прадстаўнікамі грамадскіх арганізацый. Вадзім Хапаеў распавёў пра тую навуковую работу, якую яны правялі, і паведаміў, што цяпер імі рыхтуецца манаграфія "Вайна і мір Аляксандра Казарскага". У гісторыка-краязнаўчым музеі дэлегацыя з Севастопаля наведала залу знакамітых землякоў дубровенцаў, дзе адно з самых значных месцаў займае стэнд, прысвечаны Аляксандру Казарскаму. Тут жа яны запісалі інтэрв'ю з Міхаілам Ляшчынскім, які з'яўляўся ініцыятарам ушанавання памяці героя на малой радзіме.

— У Дуброўна нас чакала шмат адкрыццяў. Напрыклад, мы даведаліся, што дзеючая зараз Свята-Траецкая царква пабудавана ў 1809 годзе, а гэта значыць, што хлопчык Саша наведваў менавіта яе. А знаёмства з Міхаілам Аляксандравічам Ляшчынскім дадало інтрыгі. Мы вывучылі яго манаграфіі і там ёсць звесткі, якія нам былі невядомыя. Таму наша паездка аказалася вельмі плённай, — падзяліўся Вадзім Вадзімавіч.

Уражанні ад Дубровеншчыны і Беларусі ў цэлым у расіян (яны, дарэчы, упершыню пабывалі ў нашай краіне) вельмі шматгранныя і незабыўныя. Госці назвалі Беларусь "генеральнай рэпетыцыяй раю".

— Беражыце сваю краіну, у вас вельмі прыгожая прырода, выдатныя гасцінныя людзі, спакой і стабільнасць. Хай нішто і ніхто не перашкодзіць рабіць яе яшчэ лепш, прыгажэй і мацней. А прыкладаў служэння Айчыне і праслаўлення роднага краю ў вас дастаткова, — пажадалі севастопольцы дубровенцам.

dubrovno.by