04.09.2025

Кропка на карце — засечка на сэрцы

Тэму гэтага артыкула падказаў старшыня Валеўкоўскага сельсавета Аляксандр Кузьмянкоў. Ён распавёў, што ў адной з апусцелых цяпер вёсак сельсавета кіпіць будоўля. Мы адправіліся па паказаным адрасе.

Шырокая грунтавая дарога бегла да Арловіч, але нам трэба было звярнуць на вузкую дарогу, якая вяла да вёскі Бель. Гэтым летам дарога была разбіта сельскагаспадарчай тэхнікай, вялікія ямы запаўняла да краёў вада і да кожнай новай рэдакцыйная машына пад'язджала з крайняй асцярогай. Мы ўжо маральна рыхтаваліся ісці да канчатковай кропкі пешшу. Але вось, пераадолеўшы чарговую лужыну, мы заўважылі пры дарозе вялікую кучу жвіру, а далей і зусім пайшоў участак цалкам адрамантаванай дарогі, які вывеў нас на ўзгорак: на ім будуецца сучасная сядзіба.

- Бачыце, чалавек вырашыў не проста дом пабудаваць. Ён душой хварэе за родныя мясціны: і дарогу да Белі адрамантаваў, і многае зрабіў па навядзенні парадку на зямлі, разбору кінутых дамоў як у Белі, так і ў Арловічах. І планы на далейшае жыццё ў гэтых месцах у яго ёсць. Думаю, трэба напісаць пра гэтага чалавека абавязкова, - сказаў Аляксандр Кузьмянкоў.

Нас сустрэў ветлівы гаспадар сядзібы Міхаіл Шупаеў, паказаў дыхтоўны дом, гаспадарчыя па будоўлі. Расказаў, як будзе добраўпарадкавана тэрыторыя, якія бачыць перспектывы развіцця навакольных зямель.

Міхаіл Шупаеў нарадзіўся і вырас у далёкім Казахстане, цалінныя зямлі якога адправіўся пакараць з Белі ў юнацтве яго бацька. І, як многія цаліннікі, ён на тых землях абзавёўся сям'ёй і застаўся жыць. Але кожны год разам з сынам (а Міхаіл памятае гэта з 4-гадовага ўзросту) прыязджаў у Бель да бацькоў дапамагаць па гаспадарцы.

- Мы ляцелі на самалёце да Масквы, потым на цягніку даязджалі да станцыі Красны глыбокай ноччу, ішлі да берага Дняпра. Паром ноччу не працаваў, але на гучны бацькоўскі вокліч на баку Арловіч у якім-небудзь доміку ўспыхвала акенца, хтосьці прыходзіў і перавозіў нас на лодцы на свой бераг. Гэтая начная дарога, плёскат вады і пах паветра заўсёды вельмі ўражвалі мяне.

У Казахстане паветра не пахне нічым, а тут туман, травы, дождж - усё мае свой пах, - дзяліўся ўспамінамі Міхаіл Станіслававіч. А яшчэ ён памятае, якія вялікія былі агароды ў тутэйшых жыхароў, колькі рознай жыўнасці было на падворках.

- Раней зямля была для сельскага жыхара галоўнай умовай забяспечанасці і выжывальнасці, калі хочаце. З-за паўметра мяжы маглі ісці спрэчкі дзесяцігоддзямі. А зараз, глядзіце, сад грамадскі закінуты, трава вакол вышэй галавы. Тэхніку сюды не загоніш - нязручнасць. Вось я і вырашыў дом паставіць, авечак развесці. Перавесці гэты бур'ян у мяса і поўсць. Думаю, справа пойдзе, - дзяліўся планамі наш суразмоўца

Ён прывык пралічваць усё і даводзіць справу да канца. У гэтай якасці - і сямейнае выхаванне, і прыродная адказнасць, і загартоўка няпростых 90-х.

- Пасля школы я паступіў у прэстыжны тады тэхнікум. Мы ўсе праходзілі практыку на вялікіх заводах, прадстаўлялі, у якіх вялікіх гарадах будзем жыць. І вось наступіў дзень выпуску, 400 чалавек сталі на лінейку, выйшаў дырэктар тэхнікума і кажа: "Усё хлопцы, вы вольныя" - да гэтага часу сталі закрываць вытворчасці, не выплачваліся заробкі, адключалі святло, цяпло, у крамах - шарам пакаці... У нас некаторыя гарады не перажылі 90-я, спусцелі... Вось мы і пайшлі, хто куды. Я таксама зарабляў як мог: машыны пераганяў, дробным гандлем займаўся. А потым рызыкнуў, назапасіў, узяў у доўг - адкрыў краму. Справа наладзілася, - распавядае Міхаіл Станіслававіч. Ён адзначае, што трэба ўмець слухаць людзей і не адмаўляцца ад атрыманых шанцаў. Так, суседкі бабулькі паскардзіліся, што далёка аптэка - ён набыў памяшканне і падаў яго пад аптэку. Сябры папрасілі падрамантаваць машыну, а калі атрымалася добра, прапанавалі заняцца рамонтам аўтамабіляў. А побач з аўтасэрвісам трэба было спадарожную інфраструктуру стварыць... Займаўся бескаркасным будаўніцтвам, падаваў тэхніку і абсталяванне ў пракат.

- На кавалак хлеба я сабе ўжо зарабіў. Цяпер ужо хочацца аддаваць, падказаць, навучыць... Я яшчэ ў дзяцінстве прасіў бацьку пераехаць у Беларусь. Яго заўсёды здзіўляла маё жаданне... У 1991 годзе бацькі не стала, у 2002 годзе я прыехаў сюды і зразумеў, што прыйшоў час вярнуцца. Тут мае карані, месца маёй сілы. Тут на старашпакоўскіх могілках, літаральна ў пяцістах метрах адсюль, магіла майго прадзеда. У 2014 годзе ўсёй сям'ёй атрымалі беларускае грамадзянства. Ужо 5 гадоў жывем у Мiнску, а я ўшчыльную заняўся гэтай будоўляй, - распавёў Міхаіл Шупаеў і, папярэднічаючы ўсе пытанні чаму і навошта, завяршыў нашу сустрэчу на паэтычнай ноце:

Бель, не хочу, чтобы ты умирала,
Не хочу, чтоб исчезла совсем, я хочу, чтоб ты вечно сияла,
Тишиною своей покоряла,
С красотой ненаглядной своей

dubrovno.by